Rękawiczki - symbol elegancji i komfortu

Rękawiczka od wieków wpisana była w historię ubioru. Od zawsze zajmowała  poważne miejsce w wielowiekowych tradycjach, obrzędach i rytuałach. Była nie tylko symbolem elegancji, lecz także komfortową częścią garderoby.

Uszyta z różnych materiałów służyła władcom, pasterzom, chłopom i wojownikom wszystkich epok. Według źródeł historycznych - pierwsze, prawdziwe, wykonane ze skóry rękawiczki odnalezione w piramidach pochodziły z XXI w p.n.e.  Prawdopodobnie służyły tam nie tylko sportowcom. Bogate Egipcjanki nosiły je przy posiłkach, by chronić dłonie przed poparzeniem i pobrudzeniem.  Smarowane wcześniej miodem i olejkami zapachowymi ręce  ubierały w delikatne, rękawiczki. Faraonowie, nakładając je podkreślali swój prestiż.

Wykopaliska na terenie dawnej Rosji wskazują, że w okresie paleolitu grzebano zmarłych w zakładanych na dłonie woreczkach bez palców. Po wiekach wśród lodów odnaleziono również  rękawice z jednym palcem przodków Eskimosów. Oceniono, że były one wyjątkowo perfekcyjnie wykonane.

W cywilizacji perskiej szyto je ze skóry łosia i psa, zaś wierzch pokrywano metalem jak u rycerzy średniowiecznych. Było to w pełni uzasadnione, gdyż służyły one sokolnikom i łucznikom (dla sokolników -lewa, dla łuczników -prawa).Zadaniem ich była także ochrona dłoni przed uprzężą narowistych koni w czasie ujeżdżania.

Z Persji trafiły  do Grecji. O rękawiczkach wspomina Homer oraz historyk Ksenofont (rok 430 p.n.e). W czasach Imperium Rzymskiego nazywano je „digitaliami”  i  szyto  z lnu lub jedwabiu. Zwyczaj noszenia rękawic  przejęli następnie Gallowie, którym służyły jako ochrona przed niskimi temperaturami. Po upływie przeszło tysiąca lat tradycję tą wznowiono na dworze francuskim.

Rękawice ze średniowiecza zakwalifikowano głównie jako element stroju władców i dygnitarzy. Wykonane ze skóry jagnięcej, koziej i zamszu, bogato haftowane złotem i jedwabiem, często zdobione klejnotami mogły być noszone jedynie przez szlachtę (ustawa przeciw zbytkom). Z tego powodu w XV i XVI wieku rozcinano w nich wierzchnią część palca by odsłonić pierścień symbolizujący przynależność społeczną. Wcześniej znane były już Bolesławowi Chrobremu oraz świętemu Wojciechowi, który podobno posiadał rękawice robione na drutach.

W XI wieku, ten element stroju stał się znakiem rozpoznawczym, rozpowszechnionym głównie przez Kościół Katolicki, który uczynił z rękawiczki część stroju liturgicznego. Od XII wieku rękawiczka  zaistniała jako ozdobny fragment ubioru kobiecego: dekorowano ją barwnymi haftami,wyszywano perłami i szlachetnymi kamieniami.

W tym czasie stała się oznaką dostojeństwa.  Wręczenie rękawiczki było symbolicznym wyznaczaniem lenna, zaznaczała także swą obecność w trakcie uroczystości udzielania inwestytury oraz przekazywania insygniów władzy. W czasach Longobardczyków podczas ceremonii zaślubin pan młody na znak wierności darował swojej wybrance rękawiczkę wraz ze szpadą. W tym okresie rękawiczka była także symbolem sukcesji i podporządkowania.

W Neapolu, Corradino di Svevia, przed oddaniem głowy pod topór kata, rzucił w tłum swoją rękawiczkę, aby dostarczono ją Piotrowi z Aragony, mianując go w ten sposób swoim następcą.

W epoce renesansu sławne były perfumowane rękawiczki Katarzyny Medycejskiej. Dzięki nim połączono wówczas  ich wytwarzanie z produkcją perfum.

Schyłek XVI wieku to rękawiczki a la Krispin (nazwa pochodzi od imienia lokaja z włoskich komedii). Wydłużone ponad nadgarstek, czasem aż do przedramienia, ozdobione koronkami i haftem stały się w tym czasie elementem wyłącznie mody damskiej.

Pierwsze dziergane mitenki pojawiły się jednocześnie z pończochami,potem szyto je z aksamitu. Od czasów Dyrektoriatu po schyłek II Cesarstwa królowały mitenki koronkowe, siatkowe i plecione, jedwabne- odsłaniające pierścionki.

Około 1840 roku, gdy kobiety zaczęły odsłaniać ramiona, damy zawsze musiały nosić chociaż jedna rękawiczkę na dowód tego, że nie  brudzą rąk żadną pracą. Słynne z piękności, delikatne dłonie cesarzowej Marii Ludwiki zawsze były osłaniane. Posiadała w dniu ślubu 1793 pary. Nosiły je także jej damy dworu, używając każdą parę tylko jeden raz, ponieważ były bardzo trudne do wciągania i układania na ręku. Stały się także elementem stroju balowego. Bardzo długie, osłaniały skutecznie rękę ponad łokciem zakrywając ten fragment ciała, dla którego czas jest najbardziej bezlitosny. Aby obnażyć dłoń można było jedynie odpiąć perłowe guziczki po wewnętrznej stronie nadgarstka.

Aktualna jest nadal rola rękawiczek w liturgii katolickiej i rytuale masońskim. Zarówno  w jednym jak i drugim przypadku obowiązuje kolor biały, który jest symbolem czystości. Jak sugeruje Boucher kolor ten sprawia, że z czubków palców przedostaje się na zewnątrz tylko pozytywna moc. Czerwone rękawiczki, będące w herbie Świętego Cesarstwa Rzymskiego, przeznaczone są dla kardynałów, fioletowe- kolor koronowanych władców- dla biskupów, czarne dla kata.

Tradycja przeniesienia ze średniowiecza obyczajów do dziś nakazuje zdejmowanie rękawiczki przy powitaniu, bowiem goła dłoń jest dowodem zaufania.

Dziś ogromny wachlarz zastosowania tego detalu ubioru jest wprost imponujący. Rękawiczki to nie tylko element mody i komfortu, są także wyposażeniem ubioru sportowców(boks, baseball, hokej, narciarstwo, rajdowe rękawice z łezką), ochronne gumowe, delikatne chirurgiczne, robocze. Zaopatrzone w specjalną izolacje stanowią część wyposażenie kosmonautów. Najbardziej wyspecjalizowani w produkcji rękawiczek są Francuzi, którzy mają w tej dziedzinie najdłuższą tradycję (XIV w.) oraz Włosi. Tajemnica ich sukcesu tkwi w posiadaniu bazy materiału – delikatnej skóry koźląt i jagniąt z własnej hodowli, umiejętności techniki jej wyprawiania, do której potrzebna jest bardzo czysta woda.

Do końca  epoki art deco  rękawiczka stanowiła symbol stylu. Noszenie jej było obligatoryjne w przypadku kobiet eleganckich. W zbiorowej, powojennej świadomości nabrała negatywnego  znaczenia -kojarzono ją bowiem z nowobogactwem. Fakt ten spowodował, że zmalało zainteresowanie tą częścią garderoby, a co za tym idzie spadło zapotrzebowanie- a to znacznie nadszarpnęło produkcję. Od lat 80 rękawiczki zaczęły wracać do łask. Nigdy jednak nie odzyskały dawnej pozycji, chociaż wszyscy projektanci współczesnej mody, których kolekcje kojarzone są z wysublimowaną klasyką, nie wyobrażają sobie swoich projektów bez ich istnienia.